Internetowy Serwis Bankowości Spółdzielczej

Weksel jako prawne zabezpieczenie wierzytelności kredytowych

Weksel jako prawne zabezpieczenie wierzytelności kredytowych
 
Autor: Patrycja Bryl-Weiss, radca prawny, SLS Seredyński, Sandurski Kancelaria Radców Prawnych sp.p.
 
O wekslach powiedziano już sporo. Trudno się temu dziwić, skoro weksel jest jedną z najczęściej wykorzystywanych form zabezpieczeń wierzytelności kredytowych. Okazuje się jednak, iż popularność weksli nie zawsze idzie w parze z wiedzą na ich temat.  Dlatego też w niniejszym artykule podsumowuję najważniejsze informacje dotyczące zasad wystawiania weksli.
 
Problematyka weksli uregulowana została w niedługiej, choć niełatwej w lekturze, ustawie z 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe. Niełatwej chociażby dlatego, że rozpoczyna się ona opisem instytucji weksla trasowanego, która na co dzień bardzo rzadko wykorzystywana jest w celu zabezpieczania wierzytelności kredytowych.  To, z czym pracownicy banków najczęściej mają do czynienia, to weksle własne, które na dodatek są wekslami niezupełnymi (in blanco). 
 
Zgodnie z przywołanym prawem wekslowym, aby w ogóle można było mówić o istnieniu weksla własnego, musi on zawierać kilka niezbędnych elementów, tj.:
  • nazwę „weksel” w samym tekście dokumentu
  • bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej
  • oznaczenie terminu płatności
  • oznaczenie miejsca płatności
  • nazwisko osoby, na której rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana (tzw. remitenta)
  • oznaczenie daty i miejsca wystawienia weksla
  • podpis wystawcy weksla
 
Niezamieszczenie któregokolwiek z tych elementów powoduje, że określany przez nas mianem weksla dokument co do zasady wekslem nie jest. Od powyższej reguły przewidziane zostały jednak pewne wyjątki, które w określonych prawem okolicznościach pozwalają uznać taki niepełny weksel za ważny. 
 
Nazwa „weksel”
Zacznijmy jednak od tego, jak oznaczyć weksel. Jak już wspomniałam podstawowym elementem, którym musi zostać umieszczony na wekslu to nazwa „weksel”. Słowo to musi się znaleźć w treści zobowiązania wekslowego, a więc w treści przyrzeczenia zapłaty. Chociaż dopuszczalne jest jego odmienianie przez przypadki (np. „zapłacę za tym wekslem”), nie można zastąpić go innym słowem czy sformułowaniem (np. „dokument wekslowy”). Dodatkowo słowo to powinno zostać użyte w języku, w jakim wystawiono weksel.
 
Bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej
Kolejnym elementem, który musi znaleźć się na wekslu jest bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej. Przeczenie może być wyrażone dowolnymi słowami wskazującymi na wolę zaciągnięcia zobowiązania wekslowego (np. „zapłacę”). Przy czym z treści weksla nie może wynikać jakakolwiek wątpliwość co do woli zapłaty. Przyrzeczenie nie może być także obwarowane warunkiem czy sformułowane w sposób wskazujący na niepewność zapłaty.
 
Będąca przedmiotem przyrzeczenia suma pieniężna musi natomiast zostać określona wprost, poprzez wskazanie jej wysokości i waluty. Zakazane jest zaś jej określenie przy wykorzystaniu klauzuli waloryzacyjnej. Suma musi być płatna jednorazowo. Tym samym nie jest możliwe rozłożenie jej na raty.
 
Termin płatności
Jak już wspomniano na wstępie, w treści weksla musi się znaleźć oznaczenie terminu płatności. Prawo wekslowe dopuszcza cztery sposoby jego określenia. A mianowicie - weksel może być płatny za okazaniem (np. „za okazaniem”, „a vista”), w pewien czas po okazaniu (np. „w dwa tygodnie po okazaniu”), w pewien czas po dacie wystawienia weksla (np. „za dwa miesiące”) oraz w oznaczonym dniu (np. „14 marca 2018 r.”). W przypadku nieoznaczenia terminu płatności weksel uważany jest za płatny za okazaniem. Powyższa zasada stanowi wyjątek od obowiązku zamieszczenia na wekslu wyraźnie określonego terminu płatności. Taki weksel, pomimo braku istotnego elementu, będzie więc ważny.
 
Miejsce płatności
Treść weksla musi także zawierać określenie miejsca płatności, tzn. nazwy miejscowości (np. „płatny w Lututowie”). Przy czym na wekslu może być wskazane wyłącznie jedno miejsce płatności (nawet jeśli mamy do czynienia z kilkoma zobowiązanymi z tego samego weksla). Jeżeli miejsce płatności nie zostanie oznaczone, wówczas znajduje zastosowanie zasada, iż miejsce wystawienia weksla uważa się za miejsce płatności. 
 
Nazwisko remitenta
Następnym elementem, który musi pojawić się na wekslu, jest nazwisko uprawnionego do otrzymania zapłaty sumy wekslowej, tj. remitenta. Wydaje się, że spełnienie powyższego obowiązku nie powinno nastręczać żadnych trudności. Na wszelki jednak wypadek zaznaczyć należy, iż wskazany na wekslu remitent musi istnieć (nie może więc to zbyć zmyślone nazwisko). W przypadku gdy jest nim osoba fizyczna – wystarczy podanie samego nazwiska (np. „Kowalski”), w przypadku innych podmiotów – należy podać całą nazwę remitenta wraz z formą prawną (np. „Kowal spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa”). W przypadku gdy występowania kilku remitentów należy wskazać nazwiska lub nazwy każdego z nich.
 
Data i miejsce wystawienia weksla
W celu ustalenia, kiedy i gdzie zostało zaciągnięte zobowiązanie wekslowe, zamieszcza się na wekslu 
datę i miejsce wystawienia weksla. Oznacza to, iż na wekslu musi się znaleźć pełna data (np. „12 sierpnia 2017 r.”) i miejscowość, w której weksel został wystawiony (np. „Szadek”). Jeżeli miejscowość taka nie zostanie wskazana, wówczas znów, opierając się na przepisie prawa wekslowego, przyjmuje się, że weksel został wystawiony w miejscu podanym obok nazwiska wystawcy. 
 
Podpis wystawcy weksla
Ostatnim już elementem koniecznym dla ważności weksla jest podpis jego wystawcy. Musi on być złożony własnoręcznie (podpis wydrukowany lub mechanicznie odtworzony jest niedopuszczalny). Przy czym wystarczające będzie zamieszczenie w podpisie samego nazwiska wystawcy. Jego imię nie jest konieczne dla ważności weksla (choć z uwagi na ułatwienie dochodzenia praw z weksla wskazane jest, by na wekslu znalazło się także i imię). Na ważność weksla nie wpływa także nieczytelność podpisu, przy czym w takim przypadku podpis powinien zostać złożony w formie zwykle używanej przez wystawcę. Praktykuje się również proszenie wystawcy, który nieczytelnie podpisał się na wekslu,  czytelne zapisanie na nim (obok podpisu) nazwiska (np. drukowanymi literami).
 
Dopiero tak sporządzony weksel, tj. zawierający co najmniej określone powyżej elementy, będzie stanowił skuteczne zabezpieczenie wierzytelności kredytowej banku. Brak któregokolwiek z opisanych powyżej składników(o ile nie znajdzie zastosowania zawarty w prawie wekslowym wyjątek) skutkować będzie nieważnością weksla, a tym samym brakiem zabezpieczenia wierzytelności banku.
 
 
Autor: Patrycja Bryl-Weiss, radca prawny, SLS Seredyński, Sandurski Kancelaria Radców Prawnych sp.p.
 
foto: pixabay
 
#weksel #bankspoldzielczy